Sloepen en tenders

Botentekoop.nl en Botentekoop Magazine staan in maart helemaal in het teken van sloepen en tenders. Dat betekent dat je deze maand alles kunt lezen over deze enorm populaire bootsoort. Zo heeft onze redactie een groot aantal nieuwe modellen sloepen en tenders voor je getest. Maar wat is nou precies een sloep en wat een tender? In onderstaand artikel geeft Epco Ongering onder andere antwoord op deze vraag.

In 1985 werd voor het eerst een sloep speciaal voor pleziervaart ontworpen. Die eer gaat naar de legendarische ontwerper Pieter Beeldsnijder, die op verzoek van een aantal wedstrijdzeilers een sloepje ontwierp waarmee ze gemakkelijk naar het wedstrijdwater konden komen. Hij vond zijn inspiratie in een open werkscheepje voor Noorse vissers.

De boot werd gebouwd door Bouw van Wijk uit Woubrugge en werd de Van Wijk 21 genoemd. De lijnen waren zo elegant en het bootje voer zo fijn, dat er spoedig meer soortgenoten op het water verschenen.

Van Wijk 621
Van Wijk 621

Ideale dagboot

In korte tijd groeide de sloep uit tot de ideale dagboot voor het Nederlandse binnenwater. In de 90’er jaren kwamen er nieuwe bootmerken als Makma, Interboat, Antaris, Maril, Kapiteinssloep en Enkhuizensloep. Vaak kregen ze een eigen uitstraling door de verschillende voorbeeldboten die aan de basis van hun succesvolle modellen lagen. Zo werden de eerste Jan van Genten, Seafury’s, Stormers en iSloepen op basis van originele reddingssloepen gebouwd. Inmiddels zijn er meer dan 100 verschillende sloepen- en tendermerken op de Nederlandse wateren. Soms verschijnen zelfs identieke, goedkoop gebouwde sloepen uit lage lonen landen onder verschillende namen op de Nederlandse markt.

De meeste sloepen en tenders worden nog altijd in ons eigen land gebouwd. Bekende merken die in Nederland worden geproduceerd zijn Interboat, Antaris, Maril, Makma, van Vossen en Enkhuizensloep. Polen is het grootste buitenlandse herkomstland van sloepen en tenders, maar er komen ook sloepen uit Zweden en het verre Oosten, bijvoorbeeld uit Sri Lanka, Vietnam, Cambodja en China.

Het Nederlandse merk Maril.
Het Nederlandse merk Maril.

Rompvorm

Om een boot gemakkelijk te kunnen bouwen waren de eerste sloepen overnaads. En om goed te kunnen reageren op golven van achteraf was een sloep oorspronkelijk een ‘spitsgatter’ met een aangehangen roer. Later werden sloepen voorzien van een bredere achterkant, want op vlak binnenwater heeft de spitsgat vorm nauwelijks voordelen. Met een bredere ‘spiegel’ heb je meer ruimte aan boord en wordt de sloep wat stabieler bij het instappen. Tegenwoordig hebben bijna alle sloepen brede, ronde, hartvormige of tulpvormige spiegels. Meestal zijn ze nog wel voorzien van een kielbalk, want die zorgt voor de koersstabiliteit.

De meeste sloepen zijn tegenwoordig voorzien van een aandrijving. In het verleden waren dat vooral dieselmotoren. Tegenwoordig hebben veel sloepen een buitenboordmotor in een bun of aan de spiegel. Elektrische aandrijvingen zijn in opmars. Het lukt tegenwoordig prima om een dagboot met voldoende vermogen en accu capaciteit uit te rusten dat je probleemloos lekker een hele dag kunt varen.

Kabelaring

Het is amusant om te zien wat tegenwoordig allemaal als sloep of tender wordt beschouwd. Wat je wel en wat je geen sloep noemt, lijkt afhankelijk van hoe iemand in het algemeen tegen boten aankijkt. Sommigen hanteren een strikte definitie: een sloep is vanuit de geschiedenis een overnaads op een kielbalk gebouwde spitsgat open boot met flinke zeeg en een aangehangen roer. Wie deze definitie hanteert, diskwalificeert daarmee het grootste deel van de in ons land rondvarende ‘sloepen’. Gladde sloepen, spiegelsloepen, sloepen met een ronde achterkant of met weinig zeeg vallen dan af.

De productie van kabelaring.
De productie van kabelaring.

En dan hebben we het al helemaal niet over de consolebootjes met een dik touw om de boot, die vaak ook als sloep worden geadverteerd. Daar zitten mensen achter, die de kabelaring, de dikke tros om de romp, als het belangrijkste kenmerk van de sloep zien. Als je exacte definities niet zo belangrijk vindt, past zo’n ruime omschrijving bij heel veel boten en dat maakt het voor veel mensen makkelijker.

Tender

Maar hoe zit dat nu met tenders? Sloepen waren oorspronkelijk bijboten van grotere schepen. Kleine bootjes werden jol of sloep genoemd, grotere en luxere bijboten heetten ‘barkas’. Dat waren de grootste bijboten waarmee de officieren of chique passagiers snel en comfortabel naar de wal werden gebracht. Oorspronkelijk waren dit roeiboten, later werden ze gemotoriseerd. Het is grappig dat de boten vroeger aan boord van het moederschip vanwege hun verschil in grootte ‘genest’ konden worden opgeborgen. De jol was de kleinste, die paste in de grotere Kapiteinssloep, de luxe sloep waarmee de kapitein aan- en van boord werd gebracht.

Kapiteinssloep
Kapiteinssloep

De slordige en ruwe werkboot, Labberlot genaamd, werd op het dek in de grotere barkas geplaatst. Al deze bijboten vielen onder de noemer ‘tenders’, de algemene naam voor bevoorradingsscheepjes aan boord van een groot schip.

Love me tender

Omdat tender behalve de betekenis ‘bevoorradingsboot’ ook een aanduiding van ‘teder’ kan zijn, leek het rond het jaar 2000 een mooie naam voor een aangepast snel model op basis van de sloep. Er kwam in die tijd namelijk steeds meer vraag naar snel varende sloepen met een praktische, brede open achterkant met zwemplateau.

Moderne tenders hebben stijlkenmerken geleend van Amerikaanse speedboten. Die hadden vaak een ‘tumblehome’ rompvorm, waarbij de zijkanten van de boot aan de achterkant naar binnen toelopen. Mede door de inbreng van de Waterspoor tendersloep en de Admirals tender werd in ons land de aanduiding ‘tender’ populair.

Admirals tender met tumblehome
Admirals tender met tumblehome

Interboat kwam met de Intender en al snel volgden tal van andere merken. Wat wel en wat niet als tender wordt beschouwd is net als bij de sloep al evenmin duidelijk. Over de uiterlijke kenmerken van deze bevoorradingsscheepjes vind je in de geschiedenis weinig aanknopingspunten. De meeste mensen zullen een gemotoriseerde plezierboot met dezelfde indeling als een sloep, maar met een brede achterkant en een onderwaterschip dat snel-varen mogelijk maakt als een tender zien.

Heel strikt is het onderscheid tussen sloep en tender niet en eigenlijk is het ook niet erg belangrijk hoe je een boottype noemt. Als je er maar veel plezier van hebt. Want daar zijn de meeste sloepen en tenders tegenwoordig voor gemaakt.

Sloepen en tenders

Ben je op zoek naar een sloep? Bekijk het grote aanbod sloepen en tenders op Botentekoop.nl. Lees nog veel meer artikelen over sloepen en tenders, of het laatste watersportnieuws.