Vaarroute Markermeer West

Er bestaat geen slecht weer, alleen slechte kleding zeggen diehard wintervaarders. Dus kleden we ons op een koude dag dik aan voor een tocht over het Markermeer. We begonnen onze vaartocht in jachthaven Naarderbos en voeren langs Almere naar de Bataviahaven in Lelystad. Nu vervolgen we onze tocht langs de dijk naar Enkhuizen en de westkant van ons rondje Markermeer. 

Bij Lelystad is het druk met vrachtschepen op de route tussen Amsterdam en het Noordoosten van Nederland. We steken over en passeren een opvallend draadstalen sculptuur van Antony Gormley, dat ‘de hurkende man’ schijnt te heten. Je ziet het al van ver, vlak naast de 161 meter hoge tv-toren van Lelystad, die tegenwoordig kantoren en datacentra huisvest. 

Natuurherstel

Het is rustig op het dik golvende water, het vriest licht. De lucht is grijs maar het is droog een dus is het fijne dag om flink gas te geven. Toch houden we de gashendel in toom, want we komen zo langs de Markerwadden, een nieuw natuurgebied dat op 9 kilometer van Lelystad door Natuurmonumenten is aangelegd. Het Markermeer heeft vooral harde, stenige oevers, natuurlijke oevers ontbreken. Daardoor is de vis- en vogelstand flink achteruitgegaan. De natuur wordt nu op de Markerwadden kunstmatig hersteld. Boskalis zorgde dat hier 42 miljoen kubieke meter zand, slib, veen en klei uit het Markermeer werd opgespoten. Inmiddels zijn er vijf eilanden aangelegd, een nieuw paradijs voor vissen en vogels. Momenteel wordt gewerkt aan twee nieuwe zandeilanden. Watersporters zijn welkom op het haveneiland, bezoekers zonder boot kunnen de veerboot vanuit Lelystad nemen. In de haven zijn 26 boxen en er is een lange steiger. Havenmeesters halen het liggeld op, €1,30 per strekkende meter, betalen met pin. Leuk is de 12 meter hoge uitkijktoren, met schitterend uitzicht over het project. Het is vanaf hier nog 10 kilometer varen naar Enkhuizen, een stad met een lange geschiedenis aan de Zuiderzee. Het grootste deel van Enkhuizen ligt aan het IJsselmeer. Van hieruit vertrokken in de Gouden Eeuw de schepen richting de Oostzee. Wil je naar het noorden, dan moet je het Naviduct Krabbersgat nemen, een sluis die boven de autoweg ligt en die het verval tussen IJsselmeer en Markermeer overbrugt. Wij kiezen er voor om de kust langs het Markermeer te vervolgen richting Hoorn. 

De uitkijktoren die je tegenkomt tijdens de vaarroute van het Markermeer.
Leuk is de 12 meter hoge uitkijktoren, met schitterend uitzicht over het project.

Allesbehalve overvol

We komen in de luwte van hogerwal, de windrichting is overwegend Zuidwest en we varen in de beschutting van de dijk. Achter de dijk zien we een kerktoren en de kaart leert ons dat dit Venhuizen moet zijn. Het is een plaats zonder haven, dus varen we door naar de belangrijkste havenstad van dit gebied, Hoorn. Deze middeleeuwse stad heeft liefst vier havens. Voor de watersport zijn de Grashaven, de vluchthaven en de binnenhaven interessant. Je ligt er vlakbij of in het centrum van het prachtige stadje. ’s Zomers is het hier altijd druk met watersporters van heel verschillende pluimage. In het rustieke stadscentrum wisselen oud en authentiek af met modern. Er zijn veel mensen op straat, het is vrijdagmiddag. Als we Hoorn weer verlaten varen we langs een nieuwe wijk die ten zuiden van Hoorn wordt opgespoten. Het is nu alleen nog een zandvlakte, maar binnen een paar jaar staan op deze Sahara honderden huizen. Langs de dijk varen we over de Hoornse Hop verder richting Scharwoude. De huizen achter de dijk liggen vier meter onder het waterniveau en hoog boven de huizen varen blijft bijzonder. 

De sahara ten zuiden van Hoorn
Als we Hoorn weer verlaten varen we langs een nieuwe wijk die ten zuiden van Hoorn wordt opgespoten. Het is nu alleen nog een zandvlakte, maar binnen een paar jaar staan op deze Sahara honderden huizen.

Kathedraal

Schardam is de volgende haven. Er is een watersportvereniging die ligplaatsen aan het inlaatkanaal voor de polders heeft. Het dorpje is heel klein. Hier kom je vooral om te genieten van de ruimte en zie je dat Nederland allesbehalve overvol is. We komen nu in de buurt van Waterland, waar natte polders met polderpoelen en in mathematisch patronen gegraven slootjes het landschap bepalen. De volgende havenplaats is Edam, een schattige plaats met een lange historie die teruggaat tot ongeveer 1200 toen een dam werd aangelegd bij het riviertje de IJ (of E). Edam heeft een kleine haven. De kerk, omringd met bomen, torent als een kathedraal boven de laagvlakte uit. De jachthaven ligt zelfs op deze winterdag tjokvol met zeiljachten. Bij de haveningang liggen een paar boten van de Bruine vloot. We spreken een vriendelijke dame met haar in de kleuren van haar bakboord en stuurboord navigatielichten. Ze straalt een blijmoedige vrijgevochtenheid uit. Langs de haven staan tientallen villa’s allemaal hetzelfde design. In het weiland zien we veel ganzen en zwanen, elk jaar lijken het er meer te worden. 

De haven in Schardam van de watersportvereniging.
Er is een watersportvereniging die ligplaatsen aan het inlaatkanaal voor de polders heeft.

Stads dorp

We slaan de toeristische hotspots Volendam, Monnickendam en Marken over. De Gouwzee is ’s zomers een druk bevaren binnenmeer, nu ligt het er verlaten bij. We passeren het legendarische Paard van Marken, een karakteristieke, 16 meter hoge witte vuurtoren uit 1839, waarvan het verhaal gaat dat de bewoner nieuwsgierige toeristen scheldend wegjaagt. We proberen dit maar niet uit en varen verder langs de dijk naar Uitdam. Waar ooit een gemoedelijk binnenhaventje lag, lijkt de jachthaven nu een onbelangrijk onderdeel van een groot bungalowpark. Uiteindelijk komen we uit in Durgerdam, een stads dijkdorp dat de schattigheid van Urk combineert met het chique van het Gooi. Dit dorp is langzaam een kostbare wijk van Amsterdam aan het worden. In de jachthaven liggen de mooiste boten stil te wachten op de stadse gebruikers. Het is een mooie plek om ons Rondje Markermeer te eindigen. We zagen moderne urban jungles, Middeleeuwse stadjes, wilde natuurgebieden en langs een liniaal getrokken dijken. Het Markermeer biedt de variëteit van Nederland in het klein. Het is een uitstekende keuze voor een lange vaartocht met een ongelofelijke diversiteit in havens en uitzichten.